Uzm.Dr.Seval Sarıkaya

Ruhsal iyilik hali; bireyin kendi yeteneklerinin farkında olduğu, yaşamın doğal zorluklarıyla başa çıkabildiği, üretken bir şekilde çalışabildiği ve içinde bulunduğu topluma katkı sağlayabildiği bir iyilik halidir. Yani sağlıklı olmak yalnızca bedensel değil, aynı zamanda ruhsal açıdan da iyi olmayı gerektirir.
Stres, kaygı yaratan durumlara verilen doğal bir tepkidir. Kaygı ise hem kişisel özelliklerimize hem de içinde bulunduğumuz koşullara bağlı olarak değişebilir. Her birey stres karşısında farklı tepkiler verir; bazıları kaçınma ya da donakalma tepkisi gösterirken, bazıları daha aktif baş etme yöntemleri geliştirebilir.
Aslında belirli düzeyde kaygı hayatidir. Tehlikelere karşı farkındalık sağlar. Örneğin hız yaparken hiç kaygı duymamak ya da tehlikeli bir durumda korku hissetmemek, riskleri fark edememek anlamına gelir.

Önemli olan, stresli durumlar karşısında verdiğimiz tepkilerdir. Bu tepkiler, olaylara yüklediğimiz anlamlarla doğrudan ilişkilidir. Bu nedenle stres yönetimi öğrenilebilen ve geliştirilebilen bir beceridir.
Stres anında vücudumuz çeşitli tepkiler verir:

• Nabız artışı
• Terleme
• Kas gerginliği
• Kalp çarpıntısı
• Nefes darlığı
• Çene sıkma ve diş gıcırdatma
• Konsantrasyon güçlüğü
• Aşırı tedirginlik ve yoğun duygular

Bazı bireyler stresle başa çıkmak yerine zararlı alışkanlıklara yönelebilir:

• Sigara, alkol veya aşırı yeme
• Duyguları bastırma veya inkâr etme
• Başkalarını suçlama
• Aşırı öfke ve kırıcı davranışlar

Çocuklarda ise stres; davranış değişiklikleri ve kendine zarar verici eğilimler şeklinde görülebilir. Bu nedenle çocukların duygularını fark etmek ve destek olmak çok önemlidir.
Uzun süreli stres, hem fiziksel hem ruhsal sağlığı olumsuz etkileyebilir:

• Yüksek tansiyon
• Kalp hastalıkları ve kalp krizi
• İnme (felç)
• Diyabet ve obezite
• Erken yaşlanma
• Anksiyete ve depresyon
• İntihar düşüncesi veya girişimi

STRESLE BAŞA ÇIKMA YOLLARI
1. Olumlu düşünme
Olumsuz düşüncelerin farkına varmak ilk adımdır. Daha dengeli ve olumlu düşünmek stresi azaltır ve doğru kararlar almayı kolaylaştırır.
2. Kendini hazırlama
Zorlayıcı durumlara önceden hazırlanmak kaygıyı azaltır. Örneğin sınav öncesi ortamı görmek veya sunum öncesi prova yapmak etkili olabilir.
3. Dikkati yönlendirme
Olumsuz duygulara odaklanmak yerine hedefe ve çözüme odaklanmak daha sağlıklıdır. Kendinizi küçük ödüllerle motive edebilirsiniz.
4. Paylaşım ve iletişim
Sorunları konuşmak ve paylaşmak yükü hafifletir. Doğru iletişim, çözüme ulaşmada önemli bir adımdır.
STRESTEN KORUNMA YOLLARI
Egzersiz yapın
Düzenli fiziksel aktivite stresi azaltır, sakinleşmeyi sağlar ve özgüveni artırır.
Sağlıklı beslenin
Dengeli beslenme hem fiziksel hem ruhsal dayanıklılığı artırır.
Uyku düzenine dikkat edin
Düzenli uyku, stres yönetiminin temelidir. Yatmadan önce uyarıcı maddelerden kaçınılmalıdır.
Gevşeme teknikleri uygulayın

• Nefes egzersizleri
• Zihinsel canlandırma (kendinizi huzurlu bir ortamda hayal etmek)
• Doğa sesleriyle rahatlama

Sorunları biriktirmemek, çözüm üretmeye odaklanmak ve gerektiğinde destek almak ruh sağlığını korumada çok önemlidir. Başkalarının görüşlerine açık olun, ancak kararlarınızı kendi değerleriniz doğrultusunda verin.
Daha sağlıklı bir toplum ve sağlıklı bir gelecek için el ele…
Sağlıklı kalın.

Uzm.Dr.Seval Sarıkaya